MIASTA.ORG :: Barcelona - Budapeszt - Londyn - Nowy Jork - Paryż - Praga - Sztokholm

Lotnisko Tempelhof

Ciekawostki

  • Terminal lotniska znajdował się przez długi czas na liście 20 największych pod względem zajomwanej powierzchnii budynków świata. Tempelhof przodowało również w rankingu najmniejszych sklepów wolnocłowych.
  • 27 kwietnia 2008 w Berlinie odbyło się referendum w sprawie rezygnacji z zamknięcia lotniska. Zostało jednak unieważnione z powodu zbyt niskiej frekwencji.
  • Ostatni komercyjny lot odbył się 30 X 2008, samolot linii Cirrus odleciał do Mannheim. Później wystartowały jeszcze 2 zabytkowe samoloty z czasów Berlińskiego Mostu Powietrznego, machając skrzydłami oddały ostatnią hołd zasłużonemu lotnisku.
  • Lotnisko pojawia się w wielu filmach, m.in. w Krucjacie Bourne'a, Indiana Jones i ostatnia krucjata, Equilibrium, Raz, dwa, trzy oraz w polskim serialu Wielkie ucieczki.
  • W latach 1982-1986 polskie samoloty były najczęściej porywanymi samolotami na świecie. W różnych środowiskach krążyły wtedy żarty, w których skrót LOT był rozwijany jako angielskie Landing on Tempelhof (lądujący na Tempelhof), niemieckie Landet Ooch in Tempelhof (ląduje również na Tempelhof) lub polskie Linie Okęcie-Tempelhof.

Legendarny Flughafen Berlin-Tempelhof to nieczynny już port lotniczy położony w południowej części Berlina, w dzielnicy Tempelhof. Lotnisko odegrało ważną rolę w historii Berlinia, Niemiec i Europy (również z polskimi akcentami). Obecnie tereny po lotnisku pełnią funkcję parku miejskiego.

Historia

Początki

Pierwsze loty z trawiastego pasa startowego odbywały się już w 1903 r. Sześć lat później w Berlinie wylądował pierwszy sterowiec - Zeppelin. W tym samym roku zgromadzona na polach 150-tysięczna publiczność podziwiała lądowanie aeroplanu słynnego Orville Wright'a.

Jednak początki Tempelhof jako lotniska z prawdziwego zdarzenia to rok 1923, kiedy Ministerstwo Transportu podjęło decyzcję o budowie portu lotniczego dla Berlina. Trzy lata później powstały linie lotnicze Luft Hansa, których główną siedzibą było właśnie Tempelhof. W 1927 r. ukończono budowę pierwszego terminalu.

Pod rządami Nazistów

Po dojściu Nazistów do władzy, lotnisko zostało uznane za jeden z ważniejszych obiektów Planu Germania - nazistowskiej wizji Berlina jako stolicy świata. Albert Speer, główny architekt III Rzeszy chciał uczynić z lotniska Tempelhof główne okno na świat Tysiącletniej Rzeszy. Plany szybko zostały wcielone w życie. W latach 1936 - 1941 wzniesiono nowy monumentalny budynek lotniska. Potężny terminal o długości 1,2 km osadzony na planie ćwierci koła miał przypominać sylwetkę orła w locie. Na dachu konstrukcji znajdował się taras widokowy, z którego publiczność miała podziwiać nazistowskie parady wojskowe, powietrzne pokazy siły i uroczystości jak np. urodziny Hitlera (Tempelhof było podobno oczkiem w głowie przywódcy). Lotnisko szybko stało się jednym z najbardziej ruchliwych na świecie. W latach 1938-39 każdego dnia lądowało i startowało blisko 100 samolotów (w tym ponad 50 międzynarodowych), obsługując 250 tys. pasażerów rocznie.

II wojna światowa

Początkowo, po wybuchu II wojny światowej, w obawie przed alianckimi nalotami wstrzymano wszystkie operacje pasażerskie. Jednak już w marcu 1940 lotnisko wznowiło działalność cywilną, kontynuując loty aż do 24 kwietnia 1945 r. Równolegle, w hangarach i terminalu odbywała się produkcja bombowców typu Junkers Ju 87 oraz myśliwców Focke-Wulf Fw 190.

29 kwietnia 1945 Tempelhof zostało zajęte przez Armię Czerwoną. Zniszczenia infrastruktury były stosunkowo niewielkie. 8 maja wylądowały tam samoloty z sygnatariuszami, mającymi podpisać bezwarunkową Kapitualację III Rzeszy. 2 lipca po porozumieniach w Jałcie lotnisko stało się częścią amerykańskiego sektora okupacyjnego. W lutym 1946 r. wznowiono loty pasażerskie.

Blokada Berlina

3 lata po zakończeniu II wojny światowej lotnisko ponownie znalazło się w centrum historycznych wydarzeń. 24 czerwca 1948 władze radzieckiej strefy okupacyjnej rozpoczęły tzw. Blokadę Berlina. Drogi, kanały, linie kolejowe i energetyczne łączące Berlin zachodni z resztą świata zostały całkowicie zablokowane. Od tej pory dostawy mogły docierać jedynie drogą powietrzną - przez Tempelhof. Szybko rozpoczęto tworzenie mostu powietrznego.

Szybko obliczono, że ludność zachodniej części miasta do podstawowego funkcjonowania potrzebowała codziennie 650 ton mąki, 125 ton ziarna, 110 ton mięsa i ryb, 64 tony tłuszczu, 180 ton ziemniaków, 144 ton warzyw, 38 ton soli i 10 ton sera. Z kolei do utrzymania elektrownii, niezbędnych maszyn oraz pojazdów potrzebnych było co najmniej 3500 ton węgla lub paliwa na dzień. W celu przetransportowania tak ogromnej ilości towarów, siły powietrzne USA i Wielkiej Brytanii zorganizowały potężną flotę 600 samolotów. W szczytowych momentach lądowania odbywały się w odstępach zaledwie 30 sekund. Tak duże natężenie ruchu nie pozostało obojętne na liczbę katastrof lotniczych, w sumie zginęło 101 lotników, a zniszczeniu uległo 25 samolotów.

12 maja 1949 r., po 11 miesiącach blokady ZSRR zgodził się ostatecznie na jej zniesienie. W trakcie blokady odbyło się 278 tysięcy lotów, przetransportowano towary o łącznej masie 2,3 mln ton. W przeliczeniu na dzisiejsze ceny utrzymanie mostu powietrznego kosztowało prawie 5 mld dolarów.

Żelazna kurtyna, porwania polskich samolotów

W trakcie blokady Berlina jedynmi komercyjnymi liniami lotniczymi, które operowały z Tempelhof były American Overseas Airlines. Obsługiwały one połączenie do Nowego Jorku (z międzylądowaniami w Shannon lub Amsterdamie) oraz połączenie krajowe z Frankfurtem.

Po zakończeniu blokady Berlina lotnisko znowu zaczęło się rozwijać. W 1950 r. zainicjowano loty do Düsseldorfu i Hamburga. W kolejnych latach na Tempelhof zagościły linie takie jak Pan-Am, Air France, czy British Airways. W 1954 r. berliński port obsłużył prawie 700 tys. pasażerów, stając się tym samym 3. najbardziej uczęszczanym lotniskiem Europy. 16 lat póżniej liczba pasażerów przekraczała już 5,5 mln rocznie.

Czasy świetności dla Tempelhof skończyły się w 1975 r., kiedy to na konkurencyjnym lotnisku Berlin-Tegel wybudowano nowy termianal, do którego przeniosło się większość linii lotniczych.

Od tej pory z lotniska korzystały głównie samoloty amerykańskiej armii, taksówki powietrzne oraz... porywacze samolotów z Polski - zdesperowani mieszkańcy PRL-u, dla których pokojowe uprowadzenie samolotu było jedyną drogą ucieczki za żelazną kurtynę. Porwania nasiliły się głównie po wprowadzeniu w Polsce stanu wojennego. Wówczas LOT był nawet na pewien czas zmuszony zawiesić wszystkie loty krajowe.

Po lądowaniu uprowadzonego samolotu porywacz, załoga i pasażerwie byli najczęściej tymczasowo zatrzymywani przez policję lub wojsko, po czym udzielano im azylu politycznego lub mogli powrócić do Polski.

Po upadku muru

Po zjednoczeniu Niemiec i wyprowadzeniu się z lotniska armii USA, jego rola zmniejszyła się jeszcze bardziej. Z powodu zbyt krótkich pasów startowych, zaostrzających się restrykcji odnośnie hałasu i nienowoczesnej infrastruktury, z portu korzystały jedynie małe regionalne linie lotnicze.

W końcu, w połowie lat 90. zapadła decyzja o zamknięciu lotnisk Tempelhof oraz Tegel i przeniesieniu całego ruchu do portu lotniczego Schönefeld. Zadecydowano, że tereny lotniska zostaną przekształcone w park miejski.

Park miejski

Obecnie ogromny areał bylego lotniska jest przez mieszkańców miasta i turystów w celach rekreacyjnych. Każdego dnia (a zwłaszcza w weekendy) można spotkać tutaj setki Berlińczyków uprawiających jogging, spacerujących, jeżdzących na rowerze lub rolkach, puszczających latawce, grilujących, czy też obserwujących naturę.

Wizyta na Temeplhof będzie również bardzo atrakcyjna dla fanów lotnictwa. W końcu niecodziennie można beztrosko chodzić po pasie startowym lub zbliżać się do urządzeń nawigacyjnych. Dodatkowo na płycie pod terminalem zobaczyć kilka zaparkowanych samolotów, które już nigdy nie wzbiją się w powietrze.

Informacje praktyczne

  • Główne wejście zlokalizowane jest przy ulicy Tempelhofer Damm (brama zachodnia). Dwa pozostałe wejścia dostępne są od strony ulic Columbiadamm (brama północna) oraz Oderstraße (brama wschodnia).
  • S-bahn:
    Tempelhof (S41, S42, S46, S47)[3 min do bramy zachodniej]
    U-bahn:
    Tempelhof (U6)[3 min do bramy zachodniej],
    Paradestraße (U6)[5 min do bramy zachodniej],
    Südstern (U7)[10 min od bramy północnej],
    Boddinstraße (U8)[10 min od bramy wschodniej]
    Autobusy:
    103 - przystanek Friedhöfe Columbiadamm lub Golßener Straße [3 min do bramy północnej]
  • Codziennie od wschodu do zachodu słońca
  • Wstęp wolny
  • Aby zobaczyć monumentalny budynek lotniska od strony miasta, należy wysiąść na stacji metra Platz der Luftbrücke. Niestety przejście przez budynek na teren lotniska jest niemożliwe, najbliższa brama jest oddalona o ok. 10 min marszu.
  • www.tempelhoferfreiheit.de

Zdjęcia

  • Blokada Berlina
  • Samolot, który już nigdy nie wzbije się w powietrze
  • Spojrzenie na terminal od strony pasa startowego
  • Widok na płytę postojową i wieżę
  • Monumentalna nazistowska architektura terminala (widok od strony miasta)
Copyright © 2007-2017 by berlin.miasta.org | All rights reserved
Strona Główna | Kontakt | do góry ˆ